Testis kanseri, en sık 20 ile 40 yaş arasındaki genç erkeklerde görülen, testiste ağrısız sertlik ya da büyümeyle başlayan bir tümördür. Nadir bir kanserdir; ancak tedaviye en iyi yanıt veren kanserlerden biridir. Erken evrede 5 yıllık sağkalım yüzde 95’in üzerindedir; üstelik uzak organa sıçramış hastalıkta bile kemoterapiyle kalıcı iyileşme mümkündür.
Bu sayfada belirtileri, kendi kendine muayeneyi, tümör belirteçlerini, evreleri ve ameliyattan kemoterapiye tüm tedavi basamaklarını anlatıyoruz. Ayrıca doğurganlık ve cinsel hayat gibi genç hastaların en çok merak ettiği konuları açıkça ele alıyoruz; böylece korku yerine plan yaparsınız.
İçindekiler
Testis Kanseri Nedir?
Öncelikle testisler sperm ve testosteron üreten iki organdır. Testis kanserlerinin yüzde 95’i sperm üreten germ hücrelerinden çıkar; ayrıca iki ana grubu vardır: seminom ve seminom dışı tümörler. Genellikle seminomlar yavaş büyür ve radyoterapiye duyarlıdır; seminom dışı tümörler ise daha hızlı ilerler ve kemoterapiye çok iyi yanıt verir.
Bu ayrımı patoloji ve tümör belirteçleri yapar; dolayısıyla tedavi planı da buna göre değişir. Öte yandan testisteki her sertlik kanser değildir. Örneğin kist, hidrosel, varikosel ve iltihap da benzer şişlik yapar; ancak ayrımı yalnızca muayene ve ultrason koyar.
Testis Kanseri Belirtileri
- Testiste ağrısız sertlik, nodül ya da büyüme (en sık belirti)
- Testiste ağırlık ya da dolgunluk hissi, kasıkta künt ağrı
- Testisin kıvamında değişme, iki testis arasında yeni fark
- Nadiren ani ağrı (tümör içine kanama)
- Meme dokusunda büyüme ya da hassasiyet (hormon salgılayan tümörlerde)
- İleri evrede sırt ağrısı, öksürük, nefes darlığı, boyunda şişlik
Ne var ki belirtilerin çoğu ağrısızdır; bu nedenle genç erkekler başvuruyu aylarca erteler. Ancak bu gecikme, erken evrede ameliyatla biten bir hastalığı kemoterapi gerektiren bir tabloya çevirir. Sonuç olarak testiste yeni bir sertlik hissettiğinizde iki hafta içinde ürolog görün.
Kendi Kendine Testis Muayenesi
- Ilık duştan sonra, torba gevşekken ayakta durun.
- Her testisi baş ve işaret parmağınız arasında nazikçe yuvarlayın.
- Yüzeyde sertlik, nodül ya da düzensizlik arayın; arka üst kısımdaki yumuşak kordon (epididim) normaldir.
- İki testisi boyut ve kıvam açısından karşılaştırın; birinin biraz büyük olması normaldir.
- Ayda bir tekrarlayın ve yeni bir bulguda hekime başvurun.
Risk Etkenleri
Öncelikle en güçlü etken inmemiş testis öyküsüdür; doğumda testis torbaya inmemişse risk 4 ile 8 kat artar ve düzeltici ameliyat riski azaltsa da sıfırlamaz. Ayrıca ailede testis kanseri, karşı testiste önceki tümör ve kısırlık öyküsü riski artırır. Sigara ya da travmanın kanıtlanmış bir rolü yoktur; başka bir deyişle darbe kanser yapmaz, yalnızca var olanı fark ettirir.
Tanı Nasıl Konur?
| Adım | Ne gösterir? | Not |
|---|---|---|
| Muayene | Testis içi sertlik ile testis dışı şişliğin ayrımı | İlk adım |
| Skrotal ultrason | Kitlenin yapısı, boyutu, karşı testis | Yüzde 95’in üzerinde doğruluk |
| Tümör belirteçleri (AFP, beta-hCG, LDH) | Tümör tipi, yayılım yükü ve tedavi yanıtı | Ameliyattan önce ve sonra ölçülür |
| Toraks ve karın tomografisi | Karın arkası lenf bezleri ve akciğer | Evreleme |
| Orşiektomi (testisin alınması) | Kesin patolojik tanı ve ilk tedavi | Kasıktan yapılır; testisten iğne biyopsisi yapılmaz |
Öte yandan testis kanserinde iğne biyopsisi yapmayız; zira iğne tümörün torba derisine ekilmesine yol açar. Bunun yerine kasıktan yapılan bir kesiyle testisi bütün olarak çıkarır ve patolojiye göndeririz. Bu ameliyat hem tanıyı koyar hem de ilk tedaviyi tamamlar.
Tümör Belirteçleri Ne Anlatır?
Testis kanserini kanda ölçülen belirteçleri diğer ürolojik kanserlerden ayırır. AFP yalnızca seminom dışı tümörlerde yükselir; dolayısıyla AFP yüksekse tümör saf seminom değildir. Beta-hCG her iki tipte yükselir; LDH ise tümör yükünü gösterir.
Bu değerleri ameliyattan önce ve sonra ölçeriz; çünkü testis çıktıktan sonra düşmeyen bir belirteç, geride hastalık kaldığını gösterir. Ayrıca kemoterapi sırasında her kürde belirteci izleriz. Sonuç olarak belirteçler hem evreleme hem tedavi yanıtı hem de takip için vazgeçilmezdir.
Testis Kanseri Evreleri
| Evre | Anlamı | 5 yıllık sağkalım | Öncelikli tedavi |
|---|---|---|---|
| Evre 1 | Tümör testisle sınırlı | Yüzde 95-99 | Orşiektomi; ardından izlem ya da tek kür koruyucu kemoterapi |
| Evre 2 | Karın arkası lenf bezlerinde yayılım | Yüzde 90-95 | Kemoterapi ya da lenf bezi diseksiyonu; seminomda radyoterapi |
| Evre 3 | Uzak organ (akciğer, karaciğer, beyin) yayılımı | Yüzde 70-90 | 3-4 kür kemoterapi, kalan kitle için cerrahi |
Tedavi Basamakları
1. İnguinal orşiektomi
İlk olarak cerrah kasıktan 5 santimetrelik bir kesiyle testisi ve sperm kordonunu çıkarır. Ameliyat 45 ile 60 dakika sürer ve hasta genellikle aynı gün ya da ertesi gün taburcu olur. İsteyen hastaya aynı seansta testis protezi yerleştiririz; böylece görünüm ve özgüven korunmuş olur.
2. İzlem ya da koruyucu tedavi
Genellikle evre 1 hastalıkta ameliyat yeterlidir; sonrasında düzenli belirteç ve görüntülemeyle izleriz. Ancak patolojide damar tutulumu gibi yüksek risk bulguları varsa tek kür koruyucu kemoterapi nüksü belirgin biçimde azaltır. Kararı hastayla birlikte, takibe uyumunu da göz önünde tutarak veririz.
3. Kemoterapi
Uzak organa sıçramış hastalıkta sisplatin temelli kemoterapi, testis kanserini iyileşme oranı en yüksek kanserlerin başına taşıdı. Genellikle 3 ile 4 kür uygularız ve belirteçler her kürde düşer. Kemoterapiden önce sperm dondurmayı mutlaka konuşuruz; zira ilaçlar sperm üretimini geçici ya da kalıcı olarak azaltır.
4. Robotik retroperitoneal lenf bezi diseksiyonu
Bazen kemoterapi sonrası karın arkasında kalan kitleyi ya da seçili evre 2 hastalarda lenf bezlerini çıkarmak gerekir. Zira bu bezler ana damarların üzerinde yerleşir; açık cerrahide büyük bir kesi ve uzun yatış gerekir. Robotik yöntem ise aynı temizliği küçük girişlerden, daha az kanamayla ve boşalma sinirlerini koruyarak sağlar.
Ayrıntı için robotik cerrahi hangi ameliyatlarda kullanılır yazımıza bakın.
Doğurganlık ve Cinsel Hayat
Genellikle tek testis, sperm ve testosteron üretimi için yeterlidir; dolayısıyla cinsel istek ve sertleşme ameliyattan sonra değişmez. Bununla birlikte kemoterapi ve lenf bezi cerrahisi doğurganlığı etkiler. Bu nedenle tedaviye başlamadan önce sperm dondurmayı standart olarak öneririz.
Sonrasında kalan testisin işlevini kan tahliliyle izleriz; testosteron düşerse yerine koyma tedavisi uygularız. Ayrıca çocuk planı olan hastalarda tedavi bitiminden 1 ile 2 yıl sonra doğal gebelik çoğunlukla mümkündür. Sonuç olarak testis kanseri tedavisi, baba olmanın önünde bir engel değildir.
Tedavi Sonrası Takip
Genellikle nükslerin büyük bölümü ilk iki yılda ortaya çıkar; bu nedenle takip bu dönemde sıktır. İlk yıl 3 ayda bir belirteç ve muayene, yılda 1 ile 2 tomografi yaparız.
Sonrasında aralıkları açarız ve takip 5 yıla kadar sürer. Ayrıca karşı testisi de düzenli kontrol ederiz; zira yüzde 2 ile 5 hastada ikinci tümör gelişir.
Ne Zaman Hekime Başvurmalısınız?
Öncelikle testiste yeni bir sertlik, büyüme ya da ağırlık hissi fark ettiyseniz iki hafta içinde ürolog görün; ağrının olmaması sizi rahatlatmasın. Ayrıca inmemiş testis öykünüz varsa yılda bir muayene ve düzenli kendi kendine muayene önemlidir. Randevu için iletişim sayfamızı kullanın ya da +90 532 556 45 50 numaralı hattı arayın; ekibimizi ekibimiz sayfasından tanıyın.
Sık Sorulan Sorular
Testis kanseri olduğunu nasıl anlarız?
En sık bulgu testiste ağrısız sertlik ya da büyümedir. Kesin ayrımı muayene, skrotal ultrason ve tümör belirteçleri (AFP, beta-hCG, LDH) yapar; iğne biyopsisi yerine cerrah testisi bütün olarak çıkarır ve patoloji tanıyı koyar.
Testis kanseri tamamen iyileşir mi?
Evet, çoğunlukla. Erken evrede 5 yıllık sağkalım yüzde 95'in üzerindedir; uzak organa sıçramış hastalıkta bile kemoterapiyle kalıcı iyileşme oranı yüzde 70-90'dır.
Testis kanseri hangi yaşta görülür?
En sık 20-40 yaş arasında ortaya çıkar; genç erkeklerin en sık katı tümörüdür. Nadiren çocuklukta ve 60 yaş üzerinde de ortaya çıkar.
Tek testisle çocuk sahibi olunur mu?
Evet. Tek testis çoğunlukla yeterli sperm ve testosteron üretir. Ancak kemoterapi ve lenf bezi cerrahisi doğurganlığı etkileyebileceği için tedaviden önce sperm dondurmayı öneririz.
Testise alınan darbe kanser yapar mı?
Hayır. Travmanın kanserle ilişkisi kanıtlanmamıştır; darbe yalnızca zaten var olan bir kitlenin fark edilmesine yol açar. Ağrı geçtikten sonra sertlik sürüyorsa muayene gerekir.
Testis alındıktan sonra protez takılır mı?
Evet. İsteyen hastaya aynı ameliyatta ya da daha sonra cerrah silikon testis protezi yerleştirir; görünüm ve dokunma hissi doğal testise yakındır.
Randevu ve ön değerlendirme
Doç. Dr. Tuncay Taş ve Doç. Dr. Arif Özkan ile Nişantaşı’daki kliniğimizde görüşün.
WhatsApp ile yazın +90 532 556 45 50Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı için mutlaka bir üroloji uzmanına başvurun.